Vagina yaraları ve Kontüzyonları

 Her hayvan türünde görülebilir. Genel olarak güç doğumlar sırasında oluşur. Vagina da daha az vulva ve servikste daha fazla görülür.

Nedenleri:

-  Doğum sırasındaki hatalı uygulamalar

-  Vajinanın forseps ile tutulup çekilmesi sonucu oluşabilir.

-  Kısraklarda doğum esnasında bacakların yanlış durması yırtılmalara neden olur.

-  Kopulasyon sırasında erkeğin sert ve hızlı yüklenmesi ve Sadomi

-  Anfizemli yavruları kuru doğum kanalından zorla çıkarmaya çalışmak

Semptomlar

I.   dereceden yırtıklar: Sadece yüzey tabakaları etkilenir.( Mukoza + Kas tabakası)

II.  dereceden yırtıklar (Mukoza+ Kas + Perivaginal bağ doku) etkilenmiştir

III. dereceden yırtıklar (Mukoza+ Kas + Perivaginal bağ doku) etkilenmiştir.

Fakat eğer yırtık dorsalde ise rektuma çıkmıştır. Rectovaginal fistül oluşan yırtıktan dışkı vajinaya geçer.

Eğer yırtık lateral veya ventralde ise karın boşluğuna çıkmıştır.

Sağaltım

- Yaralar mutlaka dikilmelidir.

- Eğer yara eskimiş ise yen ihale getirilmelidir, daha sonra dikilmelidir.

- Bölge zaten enfeksiyonlara açıktır birde yara bulunması enfeksiyon riskini iyice arttırır.

- Sürekli basit dikişle dikilmelidir basit ayrı dikiş kullanılmaz zira atılması zordur.

- Operasyondan önce hayvan 24 saat aç bırakılmalı sürgüt ilaçlar 24 saat önceden verilmelidir.

- Sığırlarda anestezi için üst epidural anestezi uygulanırken diğer hayvanlarda genel anestezi uygulanır. 

- Daha sonra vajinadaki akıntı ve dışkı irrigasyon ile uzaklaştırılır.

- Sığırlar sağ tarafa kısraklar sol tarafa yatırılarak operasyona alınırlar

- Operasyonun daha kolay yapılması için vajinanın açılması gerekir bunun için otomatik ekartör kullanılmalıdır.

- Yara yeni ise hemen dikilir eğer eskimiş ise yenileştirilir daha sonra dikilir. 1 numara iplik kullanılır.

- Rektum ve Vagina arası dokuya peri-vaginal bağ doku denir.

- Rektum = seroza, muskularis ve mucoza katmanından oluşur.

- Operatif sağaltımın yanında parenteral uygulamalarda yapılmalıdır.

- Antibiyotik (10-12 gün) + B kompleks vitaminleri (10-12 gün) + antiinflamatuar (3-4gün) ilaç uygulanır.

- Operasyon sonrası ilk 3 gün sıvı tedavisi uygulanır.

- Operasyonda nüks olguları görülebilir böyle durumlarda operasyon yenilenebilir.

Pneumovagina:

Kısraklarda oldukça sık sığırlarda ise daha nadir görülür.

Genital kanalın hava emmesi sonucu görülür. Rima vulva vulva dudaklarını tam olarak kapatamaz.

Hayvan adım atarken hastalığa özgü patognomik bir ses çıkarır.

Nedenleri

Güç doğumlar, prenium bölgesi yırtıkları yapılan episiyotomilerin düzgün dikilmemesi  yaşlı olmak, fazal sayıda doğum yapmış olmak ve östrogenik etkilerde pneumovagianya neden olur.

Semptomları

Vagina tabanında köpüklü eksudat görülür. Vaginitis meydana gelir.

İlerleyen olgular cervisit, metritis, vaginitise neden olur böylece infertilite şekillenir.

Sağaltım

En önemli sağaltım operasyondur. Coslick operasyonu yapılır. Anestezi %2 lik adrenalinsiz lidokain solüsyonu ile yapılır.

Kuyruk yukarıya sabitlenir. Ortamın dezenfeksiyonu yapılır. Vaginal irrigasyon yapılır.

Anestezi yerel olarak uygulanır, Olgu eskimiş ise yumuşatılır intrauterin antibiyotik uygulaması yapılır. Vulva dudakları üstten 2/3 oranında dikilir. Alt 1/3 idrar akışını sağlamak amacı ile bırakılır.

Vestibulum ile vulvanın birleşim yerinden (mukoza ile derinin) !cm kadar içeriden mukoza tarafından iğne batırılarak 5ml submukozal anestezik sağ ve sol tarafa verilir. Anestezi uygulanan noktalar kabarır daha sonra buralar ensize edilerek taze yaralar oluşturulur çünkü eskimiş yararla dikiş atılmaz. Bu yara dudakları karşılıklı olarak basit ayrı veya dikey u dikişi ile dikilir.

Döllenme suni tohumlama ile yapılması önerilir. Ama özellikle döllenme işlemi aşım yolu ile yapılmak isteniyorsa hayvan östrusta iken dikilen kısım açılır ve aşıma izin verilir daha sonra tekrar kapatılır. Doğum zamanı tekrar açılır ve doğumdan sonra yine aynı şekilde kapatılır.