Cornu uterinin invagine olarak vulvadan dışarı çıkmasına denir. Doğum sırasında yavru zarları atılırken görülürler. Genellikle koyun ve sığırlarda görülür diğer hayvanlarda daha nadir görülür.

İnekte:

En sık ineklerde görülür ölüme neden olabilir.

Kronik endometritise neden olur buda dölverimi ver fertilite üzerine olumsuz etki yapar.

Genellikle doğumu takiben şekillenir bazen bu süre uzayabilir. Doğum sayısı arttıkça yakalanma riski de artar.

Prolapsus uteri üç farklı şekilde gerçekleşebilir.

- Tam prolapsus uteri: her iki kornu da vulvadan dışarı çıkar, ender rastlanır genellikle gebelik şekillenen cornu uteri de görülür

- Prolapsus uteri: Prolapsus vagina, prolapsus recti ile beraber bulunabilir.

- Cornu uteri Serviksi geçmemiştir veya vaginadan (vajinadan) dışarı çıkmamıştır.

---Hazırlayıcı faktörler:

- Uterus ligamentleri gevşek olduğunda, boş torba şeklinde olduğunda, serviks uteri yeterince açık ve perivajinal ve perinealbölge doğum sırasında gevşek olduğu olgularda şekillenir.

---Nedenleri:

- Nedenleri tam olarak bilinmemektedir.

- Uterus atonisi oluşturan durumlarda (ikiz gebelik, hipokalsemi, dev yavru, yavru zarları hidropsu, güç doğumlar, yaşlılık, ahırın bozuk zeminli olması, uzun süreli östrojen kullanımı) kalıtsal değildir fakat bazen yavruda da görülebilir ayrıca timpaniler de prolapsusa neden olabilir.

- Tanı: uterus vajinadan sarkmış vaziyette görülür. Hayvan yere uzanmıştır, Uzun süreli olgularda uterus ta ödem görülür. Genellikle sadece gebe olan kornuda şekillenir. Diğer kornu ligamentlerden dolayı çıkamaz prolabe olmayan kornu girişi yırtıkla karıştırılmamalıdır.

---Prognoz:

- Eğer yeni şekillenmiş ise erken fark edilmiş ise uterus yara almamışsa genelde prognoz iyidir.

- Uterusun aşırı yaralandığı ve uygun süre önce şekillenmiş vakalarda şüphelidir. Bu durumlarda metritis, perimetritis veya peritonitis şekillenir.

- Eğer ovaryum ve uterus damarları kopmuş ise prognoz kötüdür.

- Prognozu kötü vakalarda erken müdahalelerde hayvan yaşamasına rağmen fertilite özelliğini kaybeder.

---Sağaltım

- Yara varsa dikilip yara tedavisi yapılarak sağaltıma başlanır.

- Enfeksiyonlara karşı antibiyotik uygulaması yapılabilir. Hipokalsemi ile birlikte seyreden vakalarda Ca uygulanır. Uterusun tamamen alınması şeklinde olabilir. Prolapsus uteri tedavi edilinceye kadar hayvan hareketi azaltılır. Vulva hizasında tutulur böylece damarların zedelenmesi önlenir.

- Uterusun temizlenmesi ve yerleştirilmesi epidural anestezi altında yapılır. Ayakta yapılacaksa alt epidural yatan hayvana yapılacaksa alt veya üst epidural anestezi uygulanır.

- Uterusun temizlenmesinde ılık su antiseptik solüsyonlar serum fizyolojik atılmayan yavru zarları uzaklaştırılır, prolapsus olmayan kornu da iyice temizlenir.

- Ödem kanama ve yırtıklar giderilir ve daha sonra prolapsus olan kısım yerleştirilir. Ödem şiddetli ise basınçlı bandajla giderilir.

- Daha sonra red işlemine geçilir. Öncelikle hayvanın arka kısmı yükseltilir ve uterus her taraftan içeri doğru itilir. Eğer elle düzeltme yeterli olmaz ise 10 15 lt su içeri verilir ve oluşan basınçla yerleşmesi sağlanır.

- Ayrıca uterusun çabuk yerleşmesi için IM olarak 30–50IU oksitosin verilebilir.

- Yerleştirme sonrası basit ve ayrı dikişler uygulanır. Dikişler her ne kadar nüksü önlemez ise de uterusun tekrar vulvadan çıkmasını engeller 1–3 gün sonra dikişler alınır.

- Prolapsus uteriyle beraber serviks yırtıkları da bulunuyorsa tütün kesesi ağzı dikişi konularak nüks önlenebilir. Diğer bir sağaltım yolu da ampütasyondur, fakat pratik ucuz ve prognozu iyi olmadığından tercih edilmez.

Koyun ve keçide:

- Koyunlarda keçilerden fazla görülür,

- Hipokalsemi koyunlarda prolapsus uteri şekillenmesine neden olabilir.

- Sığırlarda prolapsusa neden olan etkenler koyunlarda da etkilidir.

- Östrojenin fazla olması en önemli nedenlerdendir.

- Uzun kuyruklu ırklarda geç fark edilebilir, buda prognozu etkiler. Red işlemi sığırlara oranla daha kolay olmasına rağmen nüks olasılığı daha yüksektir.

- Xylazin ve lignocaine enjeksiyonları (ıkınmaları veağrıyı azaltır. Epidural anestezi yapılarak ta bu etkiler sağlanabilir.

- Küçük ruminantlar da vulva dikişleri ıkınmalara neden olduğundan pek tavsiye edilmez

Kedi ve köpeklerde:

o   Tam veya kısmi olarak görülür. Doğumdan 48 sat sonraya kadar görülebilir. Nedeni idiyopatiktir.

o   Cornu uterilerin şişkin halleri vulvadan görülerek tanı konulur. Hayvan prolapsus olmuş uterusu yalar ve irritasyon oluşturur. Anestezi altında red işlemi yapılır Kedilerde 0,2 ml rompun yeterlidir.

o Uterus yıkanır kayganlaştırılır ve red işlemi yapılır. Antibiyotik uygulamaları yapılır. Vulva dikilir. Laparatomi ile red yapılabilir zor olgularda laparatomi de yetersiz ise ovaryuma histerektomi yapılır.