|
Babesioz (proplasmoz) sağaltımında kullanılan ilaçlar
- Babesiozlar memeli alyuvarına yerleşerek çoğalır. Alyuvarların parçalanmasına neden olurlar.
- Hemolitik anemi ateş halsizlik hemoglobinuri ve sarılığa neden olur.
- Ara konakçısı keneler olduğundan keneler ile mücadele korunmada oldukça önemlidir.
Sığırlarda
- B.bovis
- B.major
- B.argentina
- B.berbera
- B.divergus
- B.bigemina Atlarda
- B.caballi
- B.equi
Koyunda
- B.ovis
Köpeklerde
- B.canis,
- B.gibsoni
Tripaflavin
- Babesiosid ve bakterisid etkilidir.
- Evcil hayvanlarda görülen tüm babesioz türlerine karşı etkilidir.
- % 0,5 -2,5 lık çözeltiler halinde Iv olarak uygulanır.
- İdrar ve sütün rengini değiştirir Foto dinamik etkilidir.
Tripan mavisi
Kinuronyum
- Tüm babesioz türlerine etkilidir. Sentetik bir bileşiktir. Ticari preparatları ACAPRİN – PLAZMOZİN
- Tek doz yeterli değildir. Birinci dozdan 24–48 saat sonra ikinci doz uygulanmalıdır.
- Güvenlik indeksi dardır. En duyarlı tür köpeklerdir.
- Im ve Iv yolla uygulanmamalı Sc yolla uygulanmalıdır.
- Özellikle enfeksiyonun ateşli döneminde oldukça etkilidir.
Diamidin ve karbanilid bileşikleri
Diminozen
- Bakterisit, babesiosid ve tripanosid etkilidir. Protozoaların gelişimini durdurur.
- Sığır at koyun ve köpekte kullanılır.
- B.bigeminaya yüksek derecede, B.bovis ve B.divergense karşı ise düşük dereceli erki gösterir.
- Esas kullanım alanı trypanosomalardır.
- Sağaltım dozunda toksik olmamasına rağmen aşırı dozda kullanımlarda MSS etkiler.
- Dozu: Im, Sc 3,5 mg/kg ticari preparat ismi BABENİL
İmidokarb
- Babesioz ve anaplazma sağaltımında kullanılır. Babesiozda koruyucu etkisi de vardır.
- Metabolizması yavaştır dokularda 170 gün kalır.
- Paraziti direkt etkileyerek çekirdek büyüklüğü ve sayısında değişiklik yapar
- Enfeksiyon öncesi sığırlarda kullanımı 60 gün koruyucu etki yapar
- Anaplazma marjinale yede etkilidir. B.bigemina B.bovis B.divergens B.equi B.caballi
- Sağaltım dozu:
- Sığırda: 1,2 mg/kg anaplasma için3 mg/kg - Atta: 2,4 mg/kg - Köpekte: 3 mg/kg
- Koruyucu amaçla sığırlara 2mg/kg verilir. Ticari preparat ismi İMİZOL
Amikarbolid
- Sığırlardaki tüm babesiozlara ve atlardaki B.caballiye etkilidir.
- Yüksek ateşli durumlarda parazitemiyi kontrol altına alır.
- Sağaltım dozunda güvenlidir. %50 çözelti halinde Iv, Im, Sc olarak tüm hayvanlar için 5-10 mg/kg olarak verilir.
Fenamidin
- B.caballi, B.canis, B.bigeminaya karşı etki gösterir. Sağaltım için tek doz yeterlidir. Köpeklerde histamin salınmasına neden olur. Buda anaflaktik şoka neden olur.
- Bu yüzden antihistaminik veya B12 vitaminleri ile birlikte kullanılmalıdır.
Trypanosomiasis (tripanozoma) sağaltımında kullanılan ilaçlar
Kinapiramin
- Orta dereceli etkiye sahiptirler, güvenlik indeksleri dardır.
- Tripanozomaların bölünmesini ve gelişmesini engelleyerek etki ederler.
- Sığırlarda:= T.congolense, T.vivaxa
- Atlarda:= T.evansiye
- Domuzlarda:= T.simiae
- Koruma ve sağaltım amacı ile kullanılır. Im ve Sc uygulandıktan sonra dokularda birikerek koruma sağlar
Suramin
- T.evansi, T.brucei, T.equiperdum, T.equinuma karşı etkilidir.
- Sağaltım amacı ile kullanılır. Tek tırnaklılar çok duyarlıdırlar.
- Sc ve Im yolla irritandır. Iv olarak uygulanmalıdır.
Amino Fenatridium bileşikleri (Dimidium + Homidium + Protridium + metodium)
Dimidium
- T.congolense'ye karşı en etkili ilaçtır. 24–48 saat içerisinde iyileşme ve 2 ayda koruma sağlar.
- İlaca karşı direnç gelişebilir. Çok toksiktir. Yan etkileri oldukça fazladır.
- İlaç uygulanan tüm hayvanlarda 6–8 hafta sonra sarılık gelişir.
Homidium
- T.congolense ve T.vivaxa oldukça, T.brucei'ye akrşı ise zayıf etkilidir. Koruma süresi 1 aydır.
Protridium + metodium
- Koruyucu etkisi yüksektir, T.congolense, T.vivaxa ve T.equinuma karşı 6-8 ay koruma sağlar.
Tayleriyoz sağaltımında kullanılan ilaçlar
- Theileria parva: sağaltımında tetrasklin kullanılır.
- T.annulata: koruma ve sağaltımda tetrasklin kullanılır.
- Menokton: T.parvara ve annulata ya karşı en etkili fakat pahalı bileşiktir. Bu yüzden yerine parvaquane kullanılır.
- Halofuginon T.annulata, T.laourencea etkenlerine karşı etkilidir. İnkubasyon dönemi theleriealara etkili değildir. Güvenlik indeksi dardır. Makroşizontlarda depresyona yol açarak tayleriyosit etki gösterir.
Anaplasmosis sağaltımında kullanılan ilaçlar
- Anaplasma marginaleye karşı sağaltımda en çok tetrasiklinler, imidokarb ve gloksazon kullanılır.
- Tetrasklinler taşıyıcı durumdaki hayvanlara ve hasta hayvanlara etkilidir. erken dönemde sağaltıcı etkisi %100 e yakın dır.
- Gloksazon: Anaplasma marginaleye akrşı oldukça etkilidir. Tek veya tetraskinlerle beraber kullanılabilir. Kombine kullanımı sinerjik etki oluşturabilir.
|