|
İşletmelerde birim maliyetin hesaplanması
Hayvansal ürünlerde birim maliyetlerin hesaplanması
Hayvansal ürünlerde maliyeti oluşturan masraf unsurları;
1- Canlı sermaye amortismanı (canlı hayvan)
2- Materyal sermaye amortismanı (malzeme)
3- Bina masrafları
4- Makine ve ekipman masrafları
5- İş gücü masrafları
6- Genel idare masrafları
7- Diğer masraflar
Canlı sermaye amortismanı
1 yıldan uzun süreli kullanılan hayvanlardan amortisman payı ayrılır. Normalde bu pay cansız varlıklardan ayrılır fakat hayvancılık işletmelerinde bu canlı varlıklardan alınır. Belli bir yaştan sonra hayvanlar değer kaybeder maliyet artar masraflı olur yaşlanma döneminde maliyet kar dengesi bozulur. (verime başladığı dönemden itibaren bu pay ayrılır.)
Hayvanın o günkü değerinden kasaplık değeri çıkarılarak hayvanın ekonomik ömrüne bölünür ve çıkan sonuç diğer masraflara dahil edilir. Hesaplamalar senelik yapılır bir yıllıktan uzun süreli üretimlerde senelik hesaplanır fakat eğer üretim kısa süreli ise (örneğin tavukçuluk ) üretim süresi göz önüne alınır.
Hayvancılık işletmelerinde iki yolla hesaplama yapılır doğru hat ve eşit ağırlık yöntemleri
Materyal malzeme masrafları
Yem masrafları: yem tüketim miktarı yem birim fiyatı ile çarpılarak masraf hesaplanır.
Bina masrafları:
- Masraflar içinde en fazla yer tutanıdır. Uzun süreli olduğundan amortisman bakım onarım ve sigorta masraflarından oluşur.
- Ya bina amortisman masrafı veya eşdeğer binanın kira masrafı katılır hesaba eğer bina işletmeye aitse bina amortismanı şeklinde hesaplanır yani Binanın o günkü değeri / ekonomik kullanım süresi
- Veya vergi kanununda yer alan oran ile o günkü değer çarpılır ve bina masrafı bulunur.
- Fakat genellikle bina değerinin %1 i tamir yüzde 2 si ise bakım masrafı olarak kabul edilir.
Makine ekipman masrafları:
- Tamir ve bakım masrafı yine doğru hat yöntemi ile hesaplanır.
- Ayrıca vergi usul kanunu oranı makine değeri çarpılarak hesaplanır.
- Makinelerde bakım onarım masraf değeri makinenin değerinin % 5-10 u kadardır
İşgücü masrafları:
- Aile işgücü ise bu işgücüne denk gelen işgücü miktarı bakımından hesaplanır.
- Normal işçi ise çalışan sayısı ile birim ücret miktarı çarpılarak işgücü masrafı hesaplanır.
Genel idare masrafları: bütün üretim için gereken masraflar. Üretim amacı ile kullanılıyor olmalılar.
Eğer hesaplanılamıyor ise toplam masrafların %3'ü alınarak hesaplanır.
Diğer masraflar: ilk altı masrafın dışında kalan masrafları kapsar. (faturalar küçük aletler)
- İşletmelerde hesaplamalar ürün sayısına göre değişir.
- Eğer işletme unun süreli üretim yapan bir işletme ise (süt) hesaplamalar bir yıllık yapılır.
- Eğer işletme kısa süreli üretim yapan bir işletme ise hesaplamalar üretim süresince yapılır.
- Eğer tek ürün elde edilirse toplam masraf miktarı toplam ürün miktarına bölünerek birim masraf hesaplanır.
- Fakat genellikle hayvancılık işletmelerinde tek ürün olmaz birden fazla ürün olur.
Tek ürün elde edildiğinde birim maliyet hesaplaması
|
Birim maliyet =
|
Üretim dönemi içerisinde yapılan masraf
|
|
Ürün miktarı
|
Çok ürün elde edildiğinde birim maliyet hesaplaması
- Elde edilen kazanç miktarlarına göre ana yan ürün olarak ayrılır.
- Bu yüzden kazançlar yakın ise bunları birleşik ürün olarak ele alınıp öyle hesaplanır.
- Fakat elde edilen gelirler farklı ise ana ürün ve yan ürün olarak ayrılarak hesaplanır.
|
Birim maliyet =
|
Üretim dönemi içerisinde yapılan masraf - Yan ürün geliri
|
|
Ana ürün miktarı
|
İşletmelerde eğer hayvanlar doğar doğmaz satılıyorsa bu yan ürün olarak ele alınır.
Sığır eti maliyet hesabı (.....masraf unsurları, yan gelir unsurları, 1kg et maliyeti)
Tavuk eti ve yumurta maliyet hesabı (.....masraf unsurları, yan gelirler, 1kg et maliyeti veya 1 yumurta maliyeti)
Ürün maliyet hesabı yapılırken gelire yaptıkları katkı oranında masraflar dağıtılırlar
|
H. İşletme Ekonomisi 
